Kanlıada: “Kanserde Erken Tanı Hayati Önem Taşıyor, Tarama Oranlarımız Çok Düşük”

Kanser Hastalarına Yardım Derneği Başkanı Ayşe Kanlıada, ülkede kanser taramalarının yetersiz olduğunu belirterek, erken tanı programlarının yaygınlaştırılması, kanser kayıt sisteminin güçlendirilmesi ve hastaların tedaviye kesintisiz ulaşmasının sağlanması gerektiğini söyledi. Kanlıada, onkoloji hastalarının randevu ve ilaç temininde yaşadığı sorunlara dikkat çekerken, derneğin psikolojik destek çalışmaları ve peruk yapımı için biriken 60 kilogram saç bağışı hakkında da bilgi verdi.
Kanal T'de yayımlanan Pınar Gözek ile Sabah Baskısı programına konuk olan Kanser Hastalarına Yardım Derneği Başkanı Ayşe Kanlıada, ülkede kanser hastalarının karşılaştığı sorunları, erken tanının önemini, sağlık sistemindeki eksiklikleri ve derneğin yürüttüğü destek çalışmalarını değerlendirdi.
Kanserin yalnızca genetik faktörlerle açıklanamayacağını belirten Kanlıada, yaşlanan nüfusun yanı sıra çevresel koşulların, beslenmenin ve yaşam alışkanlıklarının da hastalığın oluşumunda etkili olduğunu söyledi.
“KANSER EŞİTTİR ÖLÜM ALGISINI KIRMAMIZ LAZIM”
Kanser hastalığına yönelik toplumsal algının değişmesi gerektiğini vurgulayan Kanlıada, geçmişte kanser kelimesinin dahi kullanılmaktan kaçınıldığını hatırlattı.
Günümüzde tanı ve tedavi yöntemlerinde önemli gelişmeler yaşandığını ifade eden Kanlıada, kanserin mutlaka ölümle sonuçlanan bir hastalık olarak görülmemesi gerektiğini belirtti.
Kanlıada, genetik yatkınlığın önemini koruduğunu ancak çevresel faktörlerin de göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
“TARAMA ORANLARIMIZ ÇOK DÜŞÜK, DUYARLILIĞI TARAMAYA DÖNÜŞTÜRMELİYİZ”
Ülkede kanser taramalarına katılımın yetersiz olduğunu savunan Kanlıada, toplumun erken tanı konusunda bilinçlenmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı.
Geçen yıl kendilerine ulaşan bilgilere göre tarama oranının yüzde 8 düzeyinde olduğunu belirten Kanlıada, bu yılın verilerinin yetkili makamlar tarafından açıklanmasını beklediklerini söyledi.
Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında düzenlenen etkinliklerin toplumda önemli bir duyarlılık oluşturduğunu ifade eden Kanlıada, bu farkındalığın yalnızca sembolik etkinliklerle sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti.
Kanlıada, “Bu duyarlılığımızı lütfen taramaya döndürelim” diyerek vatandaşlara düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmeme çağrısında bulundu.
“KANSER VERİLERİ ŞEFFAF ŞEKİLDE AÇIKLANMALI”
Kanser vakalarına ilişkin istatistiklerin kamuoyuyla yeterince paylaşılmadığını savunan Kanlıada, Sağlık Bakanlığı'nın elindeki verilerin bölgesel ve sayısal olarak açıklanması gerektiğini söyledi.
Kanser bildirim sisteminin pandemi döneminde yaşanan aksaklıkların ardından yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirten Kanlıada, özel ve kamu sağlık kuruluşlarında elde edilen verilerin ortak bir kayıt sisteminde toplanmasının önemine işaret etti.
Kanlıada, doğru ve güncel veriler olmadan etkili sağlık politikalarının oluşturulmasının zorlaşacağını ifade etti.
“GÜZELYURT'TAKİ ERKEN TANI HİZMETLERİ HENÜZ DEVREYE GİRMEDİ”
Ülkede mamografi ve ultrason gibi erken tanı yöntemleri için teknik imkânların bulunduğunu ancak hizmetlerin yeterince yaygınlaştırılamadığını belirten Kanlıada, özellikle bölgesel erişim sorunlarına dikkat çekti.
Lefkoşa'daki sağlık kuruluşlarında mamografi hizmeti verildiğini, Gazimağusa Hastanesi'ne de mamografi cihazı kurulduğunu ifade eden Kanlıada, Güzelyurt'ta ise erken tanı hizmetlerinin henüz faaliyete geçmediğini söyledi.
Güzelyurt'taki merkezin gerekli personel, ekipman ve altyapı düzenlemeleri tamamlanarak hizmete açılması gerektiğini belirten Kanlıada, bunun Lefkoşa'daki yoğunluğu azaltacağını kaydetti.
Karpaz, Lefke ve Güzelyurt gibi bölgelerden Lefkoşa'ya ulaşmanın hastalar açısından güçlük yarattığını ifade eden Kanlıada, sağlık hizmetlerinin bölgelere yayılmasının önemini vurguladı.
“ONKOLOJİ HASTALARI RANDEVU ALAMADIĞI İÇİN PANİK YAŞIYOR”
Sağlık sistemindeki randevu uygulamasını eleştiren Kanlıada, özellikle kanser hastalarının kontrol ve tetkik randevularında yaşadığı gecikmelerin ciddi kaygıya neden olduğunu söyledi.
Hastaların doktor kontrolünden çıktıktan sonra bir sonraki kontrol ve tetkik tarihlerinin belirlenmesi gerektiğini ifade eden Kanlıada, Güney Kıbrıs'taki uygulamayı örnek gösterdi.
Kanlıada, hastaların bir sonraki doktor görüşmesine gitmeden önce gerekli tetkiklerini tamamlayabildiği bir sistemin KKTC'de de uygulanmasını istediklerini belirtti.
Dernek olarak bu taleplerini hastane yönetimlerine daha önce yazılı şekilde ilettiklerini açıklayan Kanlıada, “Randevu alamadım diye hastalar üzülüp dehşete kapılmamalı” dedi.
Randevu sisteminin öncelikle onkoloji servislerinden başlayarak yeniden düzenlenmesini isteyen Kanlıada, bunun hem sağlık çalışanlarının yükünü hafifleteceğini hem de hastaların yaşadığı belirsizliği azaltacağını söyledi.
“ONKOLOJİDE EKSİK İLAÇLAR VAR, BAZI AĞRI KESİCİLER TEMİN EDİLEMİYOR”
Kanser hastalarının ilaçlara erişiminde dönem dönem sorunlar yaşandığını belirten Kanlıada, mevcut durumda çok büyük bir ilaç sıkıntısı bulunmadığını ancak bazı ilaçların eksik olduğunu söyledi.
Özellikle onkoloji hastalarının ihtiyaç duyduğu bazı ağrı kesicilerin bir süredir temin edilemediğini ifade eden Kanlıada, doktorların bu ilaçlar yerine muadil ilaçlar vermek durumunda kaldığını kaydetti.
Kanlıada, hastaların ihtiyaç duydukları ilaçlara zamanında ve kesintisiz ulaşmasının temel bir hak olduğunu vurguladı.
“Her hastanın, her vatandaşın sağlığa, doktora ve ilaca zamanında ulaşması, tedavisini hiçbir kesintiye uğramadan alması hakkıdır” diyen Kanlıada, bu konuda sağlık otoritelerine önemli sorumluluklar düştüğünü belirtti.
“SOĞUK ZİNCİR İDDİALARINA AÇIKLIK GETİRİLMELİ, SORUMLULAR HESAP VERMELİ”
Programda, bazı kanser, diyabet ve MS ilaçlarının taşınması sırasında soğuk zincirin bozulduğu yönündeki iddialar da gündeme geldi.
Kanlıada, konunun sağlık örgütlerinden oluşan platformda ele alındığını ve Sağlık Bakanlığı'ndan yazılı açıklama talep edildiğini söyledi.
Kendisine henüz yazılı bir yanıt ulaştığına ilişkin bilgi verilmediğini belirten Kanlıada, ilaçların uygun koşullarda taşınıp taşınmadığına ilişkin soru işaretlerinin giderilmesi gerektiğini ifade etti.
Hastaların kullandıkları ilaçların güvenliğinden emin olmak istediklerini vurgulayan Kanlıada, iddiaların araştırılması ve herhangi bir ihmalin tespit edilmesi halinde sorumluların hesap vermesi gerektiğini söyledi.
“KANSER HASTALARINA PSİKOLOJİK DESTEK SAĞLIYORUZ”
Kanser tedavisinde psikolojik desteğin en az fiziksel tedavi kadar önemli olduğunu vurgulayan Kanlıada, dernek aracılığıyla hastaların psikolojik destek hizmetlerine ulaşmasını sağladıklarını anlattı.
Daha önce özel psikologlarla yürütülen destek çalışmalarının Sağlık Bakanlığı bünyesine taşındığını belirten Kanlıada, hastaların artık kamu sağlık sistemi içerisinde randevulu şekilde psikolojik destek alabildiğini söyledi.
Derneğe başvuran hastaların ilk randevularının dernek tarafından alındığını ifade eden Kanlıada, emekli bir hemşirenin hastalara ilk görüşmelerinde eşlik ettiğini kaydetti.
Psikolojik destek alan hastalardan olumlu geri dönüşler aldıklarını belirten Kanlıada, bazı hastaların kendilerini daha huzurlu hissettiklerini ve uyku sorunlarının azaldığını aktardı.
Kanlıada, psikolojik destek almaya yönelik toplumsal önyargıların da kırılması gerektiğini vurgulayarak, “Hepimizin dönem dönem birileriyle konuşmaya ihtiyacı var” dedi.
“MEME KANSERİNDE ERKEN TANI ÇOK ÖNEMLİ, KONTROLLER İHMAL EDİLMEMELİ”
Meme kanserinde erken tanının önemine dikkat çeken Kanlıada, kadınların düzenli kontrollerini yaptırması gerektiğini söyledi.
Özellikle 40 yaş ve üzerindeki kadınlar için mamografinin önemini vurgulayan Kanlıada, daha genç yaşlarda da hekim değerlendirmesi ve gerekli görülen kontrollerin ihmal edilmemesi çağrısında bulundu.
Mamografi sonrasında ultrason istenen bazı hastalara aylar sonrasına randevu verildiğini belirten Kanlıada, bunun hastalarda endişe yarattığını ve bazı kişileri özel sağlık kuruluşlarına yönelttiğini ifade etti.
Kanlıada, şüpheli bulguların değerlendirilmesinde gecikme yaşanmaması gerektiğini belirterek sağlık otoritelerini bu konuda düzenleme yapmaya çağırdı.
“28 YIL ÖNCE MEME KANSERİ GEÇİRDİM, YAŞADIKLARIMI HİÇ SAKLAMADIM”
Kendi kanser deneyimini de paylaşan Kanlıada, 28 yıl önce üçüncü evrede meme kanseri teşhisi aldığını ve o dönemde ülkedeki tedavi imkânlarının bugüne kıyasla çok sınırlı olduğunu anlattı.
Tedavi sürecinde meme ameliyatı geçirdiğini belirten Kanlıada, sonrasında kendisine önerilen uzun süreli rekonstrüktif ameliyatları tercih etmediğini ve dış protez kullanarak yaşamına devam ettiğini söyledi.
Kanserle mücadele sürecinde yaşadıklarını hiçbir zaman saklamadığını vurgulayan Kanlıada, deneyimlerini paylaşmanın hem kendisine hem de diğer hastalara katkı sağladığını ifade etti.
“DERNEĞİMİZDE 60 KİLOGRAM SAÇ BAĞIŞI VAR, PERUK YAPTIRMAKTA ZORLANIYORUZ”
Kanser tedavisi nedeniyle saçlarını kaybeden hastalara peruk desteği sağladıklarını açıklayan Kanlıada, vatandaşların derneğe yoğun şekilde saç bağışında bulunduğunu söyledi.
Derneğin elinde yaklaşık 60 kilogram bağışlanmış saç bulunduğunu belirten Kanlıada, bu saçların peruk haline getirilmesi konusunda sıkıntı yaşadıklarını ifade etti.
Saçların Türkiye'ye gönderilmesinde mevzuattan kaynaklanan engellerle karşılaştıklarını anlatan Kanlıada, sorunun çözümü için Türkiye Cumhuriyeti'nin ilgili temsilcilikleriyle görüşmeler yürüttüklerini söyledi.
Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliği yetkililerinin konuya duyarlılık gösterdiğini belirten Kanlıada, girişimlerin olumlu ilerlediğini ve kısa süre içerisinde çözüm bulunmasını umut ettiklerini kaydetti.
Kanlıada, bağışlanan saçların peruk haline getirilerek ihtiyaç sahibi kanser hastalarına ulaştırılmasının dernek açısından önemli bir hedef olduğunu vurguladı.
“KANSERLE MÜCADELEDE HASTALIK ORTAYA ÇIKMADAN ÖNCEKİ RİSKLERİ DE KONUŞMALIYIZ”
Kanserle mücadelenin yalnızca hastalık teşhis edildikten sonraki tedavi süreciyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Kanlıada, çevresel risklerin azaltılmasının da önemine dikkat çekti.
Beslenme, çevre koşulları ve diğer risk faktörlerinin daha kapsamlı şekilde ele alınması gerektiğini söyleyen Kanlıada, erken tanı çalışmalarının yanı sıra koruyucu sağlık politikalarının güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Kanlıada, toplumun daha sağlıklı bir geleceğe ulaşabilmesi için hem bireylerin hem de sağlık otoritelerinin sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ifade etti.